
Η Ελληνική Μουσικολογική Εταιρεία με βαθιά θλίψη ανακοινώνει την απώλεια του Δημήτρη Γιάννου, διακεκριμένου μουσικολόγου, ομότιμου καθηγητή του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Μουσικολογικής Εταιρείας. Καθοριστικής σημασίας υπήρξε η συνεισφορά του στην ίδρυση (το 1984) και την οργάνωση του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Α.Π.Θ., του πρώτου πανεπιστημιακού τμήματος μουσικών σπουδών που λειτούργησε στην Ελλάδα και του πρώτου ιδρύματος διαβαθμισμένων, τριτοβάθμιων μουσικών σπουδών στην ιστορία της νεότερης Ελλάδας. Σε συνεργασία με τον επίσης διακεκριμένο καθηγητή, βιολονίστα και συνθέτη Δημήτριο Θέμελη (1931-2017), έθεσαν τα θεμέλια της επιστήμης της μουσικολογίας στην ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση, σε μια εποχή που η επιστήμη της μουσικολογίας αποτελούσε terra incognita για τον ελληνικό πανεπιστημιακό χώρο.
Ο Δημήτρης Γιάννου γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε μουσική στο Ωδείο Αθηνών, απ’ όπου έλαβε δίπλωμα βιόλας το 1972 (τάξη Tάτση Aποστολίδη), ενώ σπούδασε θεωρητικά και σύνθεση με τον Γ. A. Παπαϊωάννου (1968-1972). Συγχρόνως, το 1972 ολοκλήρωσε τις σπουδές του Ιστορίας και Αρχαιολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Aθηνών. Στη συνέχεια, με υποτροφία της γερμανικής υπηρεσίας ακαδημαϊκών ανταλλαγών (DAAD), σπούδασε μουσικολογία, γλωσσολογία και φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Κολωνίας, όπου αναγορεύτηκε διδάκτορας της Φιλοσοφικής Σχολής με τη διδακτορική διατριβή του, το θέμα της οποίας ήταν: Die “Geschichte der Musik” (1715) von Bonnet und Bourdelot (Regensburg 1980).
Μετά την επιστροφή του από τη Γερμανία, κατά το διάστημα 1980-1985 ήταν μέλος της Oρχήστρας της Eθνικής Λυρικής Σκηνής (1980-1985) και του Διοικητικού Συμβουλίου του ιδίου οργανισμού (1982-1983). Υπήρξε, μεταξύ άλλων, επιστημονικός συνεργάτης του Παιδαγωγικού Tμήματος Δημοτικής Eκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Kρήτης (Pέθυμνο, 1984-1986) και μετά το 1985 εκλέχτηκε αναπληρωτής καθηγητής και καθηγητής (1996) στο Τμήμα Mουσικών Σπουδών του A.Π.Θ. στον τομέα της Ιστορικής Μουσικολογίας. Είχε μακρόχρονη και επιτυχή διοικητική θητεία ως πρόεδρος του Τμήματος και κοσμήτορας της Σχολής Kαλών Tεχνών του Α.Π.Θ.
Για πολλές γενιές φοιτητών και φοιτητριών του Τμήματος, ο Δημήτριος Γιάννου υπήρξε ένας από τους πρώτους καθηγητές που δίδαξαν τη μουσική ως ιστορική επιστήμη, προσεγγίζοντάς την ως ένα διακριτό ακαδημαϊκό γνωστικό πεδίο. Η διδασκαλία του κάλυψε ένα ευρύ φάσμα της ιστορίας της ευρωπαϊκής μουσικής, ενώ το ενδιαφέρον του επεκτάθηκε ιδιαίτερα σε ζητήματα ιστορίας και μεθοδολογίας της μουσικολογίας, μουσικής ιστοριογραφίας, οργανολογίας, μορφολογικής και ερμηνευτικής προσέγγισης του μουσικού έργου, καθώς και στην αρχειακή έρευνα της νεότερης και σύγχρονης ελληνικής μουσικής δημιουργίας. Έχοντας επηρεαστεί από την γερμανική παιδεία και από τον τρόπο θεώρησης της ακαδημαϊκής κριτικής σκέψης, ο επιστημονικός του λόγος και η διδασκαλία του χαρακτηρίζονταν από τεκμηριωμένη και αξιολογική ακρίβεια, συνέπεια και σύνδεση με τα επιτεύγματα της μουσικολογικής επιστήμης στον ευρωπαϊκό χώρο, γεγονός που συνέβαλε στη διαμόρφωση ενός χαρακτηριστικού ακαδημαϊκού ύφους, πρωτοφανούς έως τότε στον χώρο της μουσικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Σημαντική υπήρξε και η συμβολή του στη διαμόρφωση της ελληνόγλωσσης μουσικολογικής βιβλιογραφίας σε μια εποχή κατά την οποία τα επιστημονικά συγγράμματα μουσικολογίας στην ελληνική γλώσσα ήταν εξαιρετικά περιορισμένα. Οι μελέτες του Θέματα μουσικολογίας (1994) και Ιστορία της μουσικής: Σύντομη γενική επισκόπηση (1995) αποτέλεσαν βασικές πηγές μελέτης για την επιστημονική προσέγγιση της ιστορίας της δυτικής μουσικής υπό το πρίσμα μιας κριτικής διερεύνησης των ιστορικών συνθηκών, των αισθητικών αντιλήψεων, των τεχνικών σύνθεσης και της μεθοδολογικής εξέλιξης της μουσικής.
Η Ελληνική Μουσικολογική Εταιρεία αποχαιρετά με ειλικρινή συγκίνηση τον φίλο, συνάδελφο, πανεπιστημιακό δάσκαλο και αναγνωρισμένο μελετητή της ελληνικής μουσικής, ο οποίος ως ιδρυτικό μέλος της στήριξε με ενθουσιασμό τα πρώτα της βήματα και συνέδραμε στις προσπάθειες της Ελληνικής Μουσικολογίας· πάντα πρόθυμος για κάθε συμβουλή και εποικοδομητική συζήτηση. Η ακαδημαϊκή μουσικολογική κοινότητα, οι συνάδελφοι και οι παλιοί φοιτητές του θα διατηρήσουν τη μνήμη του ζωντανή και θα μεταδώσουν το πνεύμα του στις επόμενες γενιές.
Εύη Νίκα-Σαμψών,
Πρόεδρος Ελληνικής Μουσικολογικής Εταιρείας,
Ομότιμη Καθηγήτρια Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
